یادداشت ها
1398/4/1 شنبه
زبان فارسی
زبان فارسی و لزوم پاسداشت آن

.

زبان فارسی و لزوم پاسداشت آن در بیانات رهبری

گفته می شود که «غلط مشهور» بهتر از «صحیح مهجور» است؛ البته این در جاهایی درست است. در این ترکیباتی که یک وقت عوامی  آمده حرفی را زده، عوام دیگری هم از او تقلید کرده و عوامهایی نیز آن را پی درپی گفته‌اند، واقعاً نمی شود این را ملاک قرار داد و گفت چون معروف شده ما این را قبول داریم؛ باید حذفش کرد؛ والّا زبان بکلی ضایع خواهد شد.[ http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=2580/ 1370/11/27 ].

... کتابهای آموزش زبان. خب می دانید، الان آموزش زبان انگلیسی - بالخصوص زبان انگلیسی، حالا زبان های دیگر خیلی خیلی کمتر - خیلی رواج پیدا کرده، آموزشگاه‌های فراوانی به‌وجود می‌آورند. خب، مراکز آموزش هست؛ همه‌ی کتابهای آموزش که خیلی هم با شیوه‌های جدید و خوبی این کتابهای آموزش زبان انگلیسی تدوین شده، منتقل‌کننده‌ی سبک زندگی غربی است، سبک زندگی انگلیسی است. خب این بچه‌ی ما، این نوجوان ما و جوان ما [که] این را میخواند، فقط زبان یاد نمی گیرد؛ حتی ممکن است آن زبان یادش برود، اما آنچه بیشتر در او اثر می گذارد آن تأثیر و انطباعی(۱۰) [است] که بر اثر خواندن این کتاب از سبک زندگی غربی در وجود او به‌وجود می‌آید؛ این از بین نمی رود؛ این کارها را دارند می کنند....

مطلب ششمی که من اینجا یادداشت کرده‌ام، مسئله‌ی زبان فارسی است؛ من خیلی نگران زبان فارسی ام؛ خیلی نگرانم. سالها پیش ما در این زمینه کار کردیم، اقدام کردیم، جمع کردیم کسانی را دُور هم بنشینند. من می بینم کار درستی در این زمینه انجام نمی گیرد و تهاجم به زبان زیاد است. همین‌طور دارند اصطلاحات خارجی [به‌کار می برند]. ننگش می کند کسی که فلان تعبیر فرنگی را به کار نبرد و به جایش یک تعبیر فارسی یا عربی به کار ببرد؛ ننگشان می کند. این خیلی چیز بدی است؛ این جزو اجزاء فرهنگ عمومی است که باید با این مبارزه کرد.

دوستان  !زبان فارسی یک روزی از قسطنطنیه‌ی آن روز، از استانبولِ آن روز، زبان علمی بوده تا شبه قاره‌ی هند؛ اینکه عرض می کنم از روی اطلاع است. در آستانه(۱۶) - مرکز حکومت عثمانی -زبان رسمی در یک برهه‌ی طولانی ای از زمان، زبان فارسی بوده. در شبه قاره‌ی هند برجسته‌ترین شخصیت‌ها با زبان فارسی حرف می زدند و انگلیس‌ها اولی که آمدند شبه قاره‌ی هند، یکی از کارهایی که کردند این بود که زبان فارسی را متوقف کنند؛ جلو زبان فارسی را با انواع حیَل و مکرهایی که مخصوص انگلیس‌ها است گرفتند.

[زبان ریاضی انگلیسی شد، زبان پزشکی انگلیسی شد، زبان آموزش در رشته زبان‌های ایرانی انگلیسی است و...]

البته هنوز هم زبان فارسی آنجا رواج دارد و عاشق دارد؛ کسانی هستند در هند - که بنده رفته‌ام دیده‌ام، بعضی‌هایشان اینجا آمدند آنها را دیدیم - عاشق زبان فارسی اند؛ اما ما در کانون زبان فارسی داریم زبان فارسی را فراموش می کنیم؛ برای تحکیم آن، برای تعمیق آن، برای گسترش آن، برای جلوگیری از دخیل های خارجی هیچ اقدامی نمی کنیم. یواش یواش [در] تعبیرات ما یک حرفهایی می زنند - هر روزی هم که می گذرد یک چیز جدیدی می‌آید - ما هم نشنفته‌ایم.

[ املای نادرست از یک واژه فارسی مانند: «عالیس» به جای «آلیس، آریس». آغاز اَدای واژه در آریس/ آلیس، واکه است، از اوستاییِ «اَئوروشَه»، همان گونه که دیده می‌شود نویسه‌ آغازین این واژه در زبان اوستایی(ـَ ـُ) است که در زبان پارسی امروز( آ) شده است. این نویسه‌ها را واکه(در دستور سنتی: مصوت) می‌دانیم. لاتین این واژه نیز با واکه «‌A» نوشته می‌شود. این در حالی است که شرکت نام برده شده، لاتین آلیس را با واکه «A» و پارسی آن را با همخوان «ع» که همخوانی ویژه زبان عربی است می‌نویسد. آواز «ع» جزو مخارج حروف ایرانی نیست. پس برای نگارش این واژه بایستی از نویسه‌ای که برای نشان دادن واکه‌ی مورد نظر ساخته‌ایم استفاده کنیم، یعنی «آ». این واژه ایرانی و طرز اَدایش با واکه و نگارشش به صورت عربی عالیس، ترویج نادرست در شیوه نگارش است که آموزه‌ای نادرست برای کودکان دبستانی و در حال یادگیری دارد. نبودِ مرکزی علمی در «موسسه ثبت شرکت‌ها» این غلط‌‌ نویسی را در جامعه رایج کرده است. ممکن است گفته شود «عالیس» مخفّفِ «عالیست» یعنی «عالی است» می‌باشد. اگر این‌طور باشد، عذر بدتر از گناه! از دیگر نام‌های مشترک بین‌المللی می‌توان از «اِرِنا/ اِلِنا/ هِلِن» نام برد. اِرِنا نامی است اوستایی به معنای نورانی، درخشان.]

گاهی می آیند یک کلمه‌ای می گویند، بنده می گویم معنای آن را نمی فهمم، می گویم معنای آن چیست؟ معنا [که] می کنند، تازه ما اطلاع پیدا می کنیم که این کلمه آمده؛ [این] یواش یواش کشانده شده به طبقات و توده‌ی مردم؛ این خطرناک است.

اسم فارسی را با خط لاتین می نویسند! خب چرا؟ چه کسی میخواهد از این استفاده کند؟ آن کسی که زبانش فارسی است یا آن کسی که زبانش خارجی است؟ اسم فارسی با حروف لاتین!

[ مانند نام «تَن تاک» که ایرانی است و به صورت Tan Tak بر روی کتانی‌های شرکت معروف نوشته می‌شود و یا نام شرکت وارد کننده اورینگ؛ «پایا کرُوک البرز» که مطلقاً بر روی جعبه‌ها و پاکت‌های ارسالی این شرکت به صورت انگلیسی چاپ شده است،  این در حالی است که نام «کرُوک» نامی کهن و از زبان پهلوی به معنای «صنعت» گرفته شده است. تنها جای پارسیِ نشانِ این شرکت، دایره نارنجی است که «ک» پارسی را در خود دارد.]

 یا اسم های فرنگی روی محصولات تولید شده‌ی داخل ایران که برای من عکس هایش را و تصویرهایش را فرستادند! خب چه داعی داریم ما این کار را بکنیم؟

[مانند: شرکت «اسکومی اویل تولز سرویسز کیش لیمیتید»، و یا نام «فروت لَند» برای نام آب‌میوه‌های شرکت میهن که به معنای «سرزمین میوه/ میوه‌ها» است که نام انگلیسی را با حروف فارسی نوشته است و یا «آدامس بایودنت» که هم نامش غیر ایرانی است و هم بر روی بسته‌های آدامس این نام به صورت انگلیسی BioDent درج شده است و اگر سری به تارنمای این شرکت بزنید و گزینه محصولات را انتخاب کنید متوجه می‌شوید که حتی یک بسته آدامس نیز به صورت فارسی نگارش نشده است.]

بله، یکوقت شما یک محصول صادراتی دارید، آنجا در کنار زبان فارسی فارسی هم باید باشد البته؛ هرگز نبایستی از روی محصولات ما زبان فارسی برداشته بشود - البته زبان خارجی هم به آن کشورهایی که خواهد رفت، اگر زبان دیگری دارند نوشته بشود، اما محصولی در داخل تولید می شود، در داخل مصرف می شود، چه لزومی دارد؟ روی کیف بچه‌های دبستانی چه لزومی دارد که یک تعبیر فرنگی نوشته بشود؟ روی اسباب بازی ها همین‌جور،

[مانند خشم سایت دویچه وله آلمانی از چاپ عکس‌های ایرانی بر روی دفترهای کودکان دبستانی در ایران و یا خشم چینی‌ها از تولید عروسک‌های سارا و دارا.]

من واقعا حیرت می کنم. این جزو چیزهایی است که شما خیلی درباره‌اش مسئولیت دارید. البته من مثالهایی در ذهن دارم برای این استعمال زبان فارسی که نمی خواهم دیگر حالا آنها را عرض کنم؛ نام شرکت، نام محصول، نام مغازه! و از این قبیل همین‌طور مکرر تعبیرات فرنگی و بخصوص انگلیسی؛ من از این احساس خطر می کنم و لازم است که حضرات و شورای عالی انقلاب فرهنگی نسبت به این مسئله بجد دنبال کنند و دولت به طور جدی مواجه بشود با این مسئله. حالا معنای مواجهه این نیست که فورا فردا مثلا با یک شیوه‌ی تندی یا شیوه‌ی خشنی برخورد کنند، [مواجه بشوید] اما حکمت‌آمیز؛ ببینید چکار می توانید بکنید که جلو این را بگیرید؛ این هم یک مسئله.( http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=24721- ) (1392/9/19)

قانون ممنوعیت بکارگیری اسامی، عناوین و اصطلاحات بیگانه مصوب 14/ 9/ 1375

ماده واحده- به منظور حفظ قوت و اصالت زبان فارسی به عنوان یکی از ارکان هویت ملی ایران و زبان دوم عالم اسلام و معارف و فرهنگ‌اسلامی، دستگاه‌های قانونگذاری، اجرایی و قضایی کشور و سازمان‌ها، شرکت‌ها و موسسات دولتی و کلیه شرکت‌هایی که شمول قوانین و مقررات‌عمومی بر آنها مستلزم ذکر نام است و تمامی شرکت‌ها، سازمان‌ها و نهادهای مذکور در بند (‌د) تبصره (22) قانون برنامه دوم توسعه موظفند از بکار‌بردن کلمات و واژه‌های بیگانه در گزارش‌ها و مکاتبات، سخنرانی‌ها، مصاحبه‌های رسمی خودداری کنند و همچنین استفاده از این واژه‌ها بر روی کلیه‌تولیدات داخلی اعم از بخش‌های دولتی و غیر دولتی که در داخل کشور عرضه می‌شود ممنوع است.

 تهیه شده در بخش ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی


 
امتیاز دهی
 
 

بيشتر